Natuurvoormensen
Omgevingspsychologisch onderzoek
Welkom
Mijn naam is Agnes van den Berg en ik ben omgevingspsycholoog, gespecialiseerd en gepromoveerd in onderzoek naar natuurbeleving. Ik heb deze website gemaakt om een overzicht te geven van mijn onderzoek, presentaties en publicaties.
Selectie publicaties
Tuinieren is goed tegen stress In dit artikel, gepubliceerd in Journal of Health Psychology worden de resultaten besproken van een experiment onder 30 leden van de volkstuinvereniging Amstelglorie. Er werd eerst flink wat spanning opgewekt door middel van een stressvolle computertaak. Na deze taak ging de helft van de tuinders een half uur buiten aan de slag in de eigen volkstuin, de andere helft mocht binnen in het eigen huisje lezen in niet-groene tijdschriften. Metingen van het cortisolgehalte in het speeksel wezen uit dat de hoeveelheid stresshormoon bij de schoffelaars veel sterker was afgenomen dan bij de lezers. Een Nederlandstalige verslag van dit onderzoek is te vinden in het alterra-rapport "Natuur, stress, en cortisol" . In dit rapport wordt ook een tweede experiment besproken onder 28 vrouwelijke bewoonsters (gemiddelde leeftijd 83 jaar) van zorgcentrum Schoterhof in Haarlem. Bewoonsters die gedurende veertig minuten een collage maakten in de groenkamer van het centrum vertoonden een grotere daling in het cortisolniveau dan bewoonsters die gedurende eenzelfde periode knutselden in een neutrale ruimte.
Natuur als buffer tegen stress
Dat natuur stress kan verminderen is al lang bekend. Maar zijn mensen met meer natuur in hun leefomgeving ook beter bestand tegen stress? De resultaten van een analyse van gegevens van 4529 Nederlanders, gepubliceerd in het tijdschrift Social Science and Medicine , suggereren dat natuur inderdaad een bufferende werking kan hebben op de negatieve gezondheidseffecten van stressvolle gebeurtenissen. Mensen met veel natuur in een straal van 3 kilometer rondom hun woning ondervonden minder gezondheidsklachten van bijvoorbeeld een scheiding of het overlijden van een naaste dan mensen met weinig natuur. Opvallend is dat deze effecten alleen werden gevonden voor natuur in de wijdere omtrek van de woning. Het openbaar groen in de directe leefomgeving had geen bufferende werking. Dit suggereert dat mensen die een crisis doormaken vooral baat hebben bij een bezoek aan wat grootschaliger natuur waar je goed kunt nadenken over je problemen en zorgen.
Tuinen en persoonlijkheid
"Toon me je tuin en ik zeg je wie je bent". De resultaten van recent onderzoek, gepubliceerd in het tijdschrift Urban Forestry and Urban Greening , suggereren dat er een kern van waarheid zit in deze uitdrukking. In een eerste studie, uitgevoerd onder 150 respondenten, vonden we een relatie tussen esthetische voorkeuren voor foto's van verzorgde en wilde volkstuinen en het persoonlijkheidskenmerk "behoefte aan structuur". Mensen met een hoge behoefte aan structuur vonden verzorgde tuinen mooier dan mensen met een lage behoefte aan structuur, terwijl ze wilde tuinen juist minder mooi vonden. Een tweede studie, uitgevoerd onder 123 volkstuinders, laat zien dat tuinders met een hoge behoefte aan structuur ook daadwerkelijk vaker een volkstuin hebben met een verzorgd (of weelderig) uiterlijk, en minder vaak een tuin met een wild uiterlijk. Gewapend met deze kennis is het interressant om eens met andere ogen te kijken naar de tuin van de buren of de mensen verderop in de straat!
Made by Alterra: Het belang van natuur voor gezondheid
Het boek 'Made by Alterra' geeft een overzicht van 10 jaar onderzoek van Alterra. Voor dit boek heeft Laurien Holtjer mij geïnterviewd over de ontwikkelingen in het onderzoek naar de gezondheidsbaten van natuur. Dit onderzoek de afgelopen jaren een vogelvlucht heeft genomen, en er is steeds meer maatschappelijke en politieke erkenning voor het belang van natuur voor de gezondheid en het welzijn van mensen. Toch moet er ook nog veel gebeuren. We weten bijvoorbeeld nog steeds niet waarom natuur zo'n sterke rustgevende uitwerking heeft op mensen, en hoe je natuur het beste kunt inrichten om optimale gezondheidseffecten te behalen. Inmiddels zijn bij Alterra diverse projecten gestart om deze vragen te beantwoorden.
Groene kansen voor de jeugd
'Wat ontneem je een kind als het niet in de natuur mag of kan spelen?' Deze vraag is nog niet zo makkelijk te beantwoorden. De sleutel tot het belang van van natuur voor kinderen moet worden gezocht in het begrip 'kansen'. Maar de natuur biedt niet alleen kansen op welzijn, er zijn ook risico's aan verbonden die het welzijn van een kind kunnen bedreigen. Voor een goede afweging tussen voor- en nadelen van spelen in de natuur heb ik samen met Esther de Hek van Zinenzo in opdracht van het ministerie van LNV een brochure gemaakt met een overzicht van recent en betrouwbaar onderzoek rond het thema jeugd, natuur en gezondheid. Het onderzoek wordt behandeld aan de hand van zeven thema's: Ontspanning en rust, groene bewegingsruimte, spelen in het groen, natuurbelevingsprogramma's, vitamine G, jeugdboerderijen en groene kinderopvang/schooltuinen.
Groen is gezond: samenvatting Vitamine G
Op 29 september is het Vitamine G onderzoek naar gezondheidsbaten van natuur officieel afgesloten tijdens een symposium in Kasteel Groeneveld in Baarn. Het symposium werd georganiseerd in het kader van de Groene Maand van IVN. Speciaal voor deze gelegenheid is een beknopte samenvatting van de belangrijkste resultaten van het onderzoeksprogramma gemaakt. >> Download samenvatting
Een foto van een boom maakt al rustig
In de rubriek Reflectie van het Wageningse tijdschrift Kennis Online beschouwen medewerkers van Wageningen UR actuele thema's. In het augustusnummer vertel ik over de rustgevende effecten van natuur. Een klein beetje natuur is al goed tegen stress. Je hoeft geen uitgestrekte wildernis te zien om rustig te worden, een foto van een boom is genoeg. >> Download artikel
Restorative effects of nature: A neurobiological approach
Er zijn steeds meer aanwijzingen dat de natuur een probaat middel is tegen stress. Er is nu zelfs onderzoek uit Japan waaruit blijkt dat een verblijf in de natuur een meetbaar effect heeft op het immuunsysteem. In dit paper bespreek ik recent Japans onderzoek naar de stressreducerende werking van natuur, dat tot nu toe nog weinig aandacht heeft gekregen. Ook geef ik suggesties voor een betere aansluiting van dit onderzoek met gangbare theorieën en onderzoeksbevindingen uit het Westen. >> Download paper
Terug naar het bos
In dit rapport worden de resultaten van een onderzoek naar de effecten van deelname aan natuurbelevingsprogramma Het Bewaarde Land op de natuurbeleving en gezondheid van autochtone en allochtone kinderen beschreven. Deelname aan het programma had een aantoonbaar effect op de natuurbeleving en de psychische gezondheid van de kinderen. De kinderen die deelnamen aan het natuurbelevingsprogramma vertoonden een significante verbetering in het emotionele welbevinden. Ook hadden ze na afloop meer belangstelling voor het lezen van natuurboeken en een sterkere voorkeur voor wilde natuur. In Het Bewaarde Land werden diverse soorten ervaringen van kinderen waargenomen die kunnen worden gekarakteriseerd als 'topervaringen'. Bij allochtone kinderen traden topervaringen vaker op in samenzijn met anderen. Deze resultaten laten zien dat georganiseerde natuurprogramma's naast een educatieve waarde ook een belangrijke positieve invloed op de band met de natuur en het welzijn van het kind zelf kunnen hebben. >> Download het rapport
Architectuur als tweede natuur
De evolutie van de menselijke soort vond plaats in een natuurlijke omgeving. De studie van evolutionaire mechanismen in onze landschapsbeleving levert inzichten die ook kunnen worden gebruikt in het ontwerpen van stedelijke omgevingen en gebouwen. Samen met Yannick Joye heb ik een artikel voor Rooilijn geschreven waarin deze denklijn verder wordt uitgewerkt. >> download pdf. Of lees een uitgebreide bespreking van het artikel op Kennislink.
Spelen in het groen
In het rapport 'Spelen in het groen' worden de resultaten beschreven van een experimenteel onderzoek waaruit blijkt dat kinderen in een natuurlijke buitenspeelomgeving meer gevarieerd en meer exploratief speelgedrag vertonen dan in een niet-natuurlijke binnenspeelomgeving. Deze resultaten leveren ondersteuning voor de veronderstelling dat spelen in de natuur bijdraagt aan een gezonde, evenwichtige ontwikkeling van kinderen. >> download pdf