Natuurvoormensen
Omgevingspsychologisch onderzoek
Publicaties
Klik hier voor een lijst met alle publicaties...
Natuur als therapie bij ADHDHeeft een verblijf in een natuurlijke omgeving een gunstig effect op kinderen met ADHD? Veel ouders denken van wel, en auteurs zoals Richard Louv durven zelfs te stellen dat ADHD een 'natuurtekortstoornis' is. Maar wat is er waar van deze ideeën en verhalen? Voor het project Natuur als therapie bij ADHD hebben we het functioneren van kinderen met ADHD in natuurlijke en niet-natuurlijke omgevingen nader onderzocht. Er blijkt dat een verblijf in een natuurlijke omgeving vooral goed is voor het uitvoeren van 'moeilijke' cognitieve taken die een beroep doen op executieve functies. Voor het uitvoeren van meer eenvoudiger geheugentaken lijkt een prikkelarme niet-natuurlijke omgeving meer geschikt. Al met al suggereert het onderzoek dat een groene omgeving weliswaar niet de ultieme remedie is tegen ADHD, maar wel een positief kan hebben op bepaalde aspecten van gedrag en welzijn van kinderen met ADHD. Lees meer over het onderzoek in het artikel op de website van Wageningen UR of in de Ommelander Courant
Gezond ouder worden in de volkstuin
Volkstuinbezitters van 62 jaar en ouder zijn gezonder dan hun leeftijdsgenoten zonder volkstuin. Dit blijkt uit onderzoek dat gepubliceerd is in het tijdschrift Environmental Health. Voor dit onderzoek heb ik samen met collega's uit het Vitamine G onderzoeksproject 121 bezitters van een volkstuin ondervraagd over hun gezondheid, welzijn en bewegingspatroon. We hebben dezelfde vragen ook gesteld aan een controle groep van 63 mensen die in dezelfde straten woonden als de tuinders maar zelf geen volkstuin hadden. Er blijkt dat volkstuinders in alle leeftijdscategorieën in de zomerperiode meer bewegen dan mensen in de controlegroep. Tuinders van 62 jaar en ouder scoren bovendien op alle maten voor gezondheid en welzijn beter dan hun leeftijdsgenoten zonder volkstuin. Zo melden 62-plussers met een volkstuin minder gezondheidsklachten, gaan zij minder vaak naar de huisarts, zijn zij meer tevreden met hun leven en voelen zij zich minder eenzaam. Lees meer over het onderzoek in de brochure.
Diverse binnen- en buitenlandse media hebben aandacht besteed aan het onderzoek, zoals VPRO's Noorderlicht, Boots WebMD, The Telegraph, The British Psychological Society De Telegraaf , en regionale dagbladen zoals het Dagblad van het Noorden. In de eerste maand na publicatie stond het artikel op nr. 1 in de top 20 van de meest gedownloade artikelen van het tijdschrift Environmental Health.
Bossen, bomen en gezondheid
In het kader van de Europese Cost Action E39 'Forests, Trees and Human Health and Wellbeing' hebben onderzoekers uit meer dan 22 Europese landen hun kennis uitgewisseld over de bijdrage van bossen en bomen aan het welzijn en de gezondheid van mensen. De resultaten van deze actie zijnin 2011 gepubliceerd in het boek 'Forest, trees, and human health' van uitgeverij Springer. Voor het boek heb ik samen met 13 andere auteurs een hoofdstuk geschreven over natuurbeleving en gezondheid. Dit hoofdstuk geeft een uitgebreid overzicht van theorieën en kennis over natuurbeleving en gezondheid, inclusief een historische terugblik en een bespreking van belangrijke onderwerpen voor toekomstig onderzoek. >> download hoofdstuk.
Zo gezond is groen
In de gids Groen is Gezond brengt zorgverzekeraar Menzis samen met Natuurmonumenten het belang van natuur voor gezondheid onder de aandacht. In deze gids leg ik samen met Jolanda Maas uit wat er vanuit de wetenschap zoal bekend is over der relatie tussen groen en gezondheid. >> download artikel
Ieder kind heeft recht op natuur
Op 28 september 2010 ondertekenden 30 groene en maatschappelijke organisaties het manifest 'Ieder kind heeft recht op natuur!'. Het initiatief voor dit manifest ligt bij IVN, IUCN en het Natuurcollege. De eerste handtekening werd gezet door Hare Koninklijke Hoogheid prinses Irene van Lippe-Biesterfeld namens het NatuurCollege. Met dit manifest willen de organisaties de Nederlandse politiek oproepen om zich binnen de Verenigde Naties sterk te maken voor opname van kinderrecht op natuur in het wereldwijde Kinderrechtenverdrag. Tijdens de manifestatie heb ik een presentatie gegeven over het wetenschappelijk onderzoek naar het belang van contact met natuur voor de ontwikkeling en gezond. Zie www.sme.nl voor een samenvatting van de presentatie.
Steun deze actie en onderteken de petitie op www.iederkindheeftrechtopnatuur.nl
Tuinieren is goed tegen stress
In dit artikel, gepubliceerd in Journal of Health Psychology worden de resultaten besproken van een experiment onder 30 leden van de volkstuinvereniging Amstelglorie. Er werd eerst flink wat spanning opgewekt door middel van een stressvolle computertaak. Na deze taak ging de helft van de tuinders een half uur buiten aan de slag in de eigen volkstuin, de andere helft mocht binnen in het eigen huisje lezen in niet-groene tijdschriften. Metingen van het cortisolgehalte in het speeksel wezen uit dat de hoeveelheid stresshormoon bij de schoffelaars veel sterker was afgenomen dan bij de lezers. Een Nederlandstalige verslag van dit onderzoek is te vinden in het alterra-rapport "Natuur, stress, en cortisol" . In dit rapport wordt ook een tweede experiment besproken onder 28 vrouwelijke bewoonsters (gemiddelde leeftijd 83 jaar) van zorgcentrum Schoterhof in Haarlem. Bewoonsters die gedurende veertig minuten een collage maakten in de groenkamer van het centrum vertoonden een grotere daling in het cortisolniveau dan bewoonsters die gedurende eenzelfde periode knutselden in een neutrale ruimte.
Natuur als buffer tegen stress
Dat natuur stress kan verminderen is al lang bekend. Maar zijn mensen met meer natuur in hun leefomgeving ook beter bestand tegen stress? De resultaten van een analyse van gegevens van 4529 Nederlanders, gepubliceerd in het tijdschrift Social Science and Medicine , suggereren dat natuur inderdaad een bufferende werking kan hebben op de negatieve gezondheidseffecten van stressvolle gebeurtenissen. Mensen met veel natuur in een straal van 3 kilometer rondom hun woning ondervonden minder gezondheidsklachten van bijvoorbeeld een scheiding of het overlijden van een naaste dan mensen met weinig natuur. Opvallend is dat deze effecten alleen werden gevonden voor natuur in de wijdere omtrek van de woning. Het openbaar groen in de directe leefomgeving had geen bufferende werking. Dit suggereert dat mensen die een crisis doormaken vooral baat hebben bij een bezoek aan wat grootschaliger natuur waar je goed kunt nadenken over je problemen en zorgen.
Tuinen en persoonlijkheid
"Toon me je tuin en ik zeg je wie je bent". De resultaten van recent onderzoek, gepubliceerd in het tijdschrift Urban Forestry and Urban Greening , suggereren dat er een kern van waarheid zit in deze uitdrukking. In een eerste studie, uitgevoerd onder 150 respondenten, vonden we een relatie tussen esthetische voorkeuren voor foto's van verzorgde en wilde volkstuinen en het persoonlijkheidskenmerk "behoefte aan structuur". Mensen met een hoge behoefte aan structuur vonden verzorgde tuinen mooier dan mensen met een lage behoefte aan structuur, terwijl ze wilde tuinen juist minder mooi vonden. Een tweede studie, uitgevoerd onder 123 volkstuinders, laat zien dat tuinders met een hoge behoefte aan structuur ook daadwerkelijk vaker een volkstuin hebben met een verzorgd (of weelderig) uiterlijk, en minder vaak een tuin met een wild uiterlijk. Gewapend met deze kennis is het interressant om eens met andere ogen te kijken naar de tuin van de buren of de mensen verderop in de straat!
Made by Alterra: Het belang van natuur voor gezondheid
Het boek 'Made by Alterra' geeft een overzicht van 10 jaar onderzoek van Alterra. Voor dit boek heeft Laurien Holtjer mij geïnterviewd over de ontwikkelingen in het onderzoek naar de gezondheidsbaten van natuur. Dit onderzoek de afgelopen jaren een vogelvlucht heeft genomen, en er is steeds meer maatschappelijke en politieke erkenning voor het belang van natuur voor de gezondheid en het welzijn van mensen. Toch moet er ook nog veel gebeuren. We weten bijvoorbeeld nog steeds niet waarom natuur zo'n sterke rustgevende uitwerking heeft op mensen, en hoe je natuur het beste kunt inrichten om optimale gezondheidseffecten te behalen. Inmiddels zijn bij Alterra diverse projecten gestart om deze vragen te beantwoorden.
Groene kansen voor de jeugd
Wat ontneem je een kind als het niet in de natuur mag of kan spelen?' Deze vraag is nog niet zo makkelijk te beantwoorden. De sleutel tot het belang van van natuur voor kinderen moet worden gezocht in het begrip 'kansen'. Maar de natuur biedt niet alleen kansen op welzijn, er zijn ook risico's aan verbonden die het welzijn van een kind kunnen bedreigen. Voor een goede afweging tussen voor- en nadelen van spelen in de natuur heb ik samen met Esther de Hek van Zinenzo in opdracht van het ministerie van LNV een brochure gemaakt met een overzicht van recent en betrouwbaar onderzoek rond het thema jeugd, natuur en gezondheid.
Groen is gezond: samenvatting Vitamine G
Op 29 september is het Vitamine G onderzoek naar gezondheidsbaten van natuur officieel afgesloten tijdens een symposium in Kasteel Groeneveld in Baarn. Het symposium werd georganiseerd in het kader van de Groene Maand van IVN. Speciaal voor deze gelegenheid is een beknopte samenvatting van de belangrijkste resultaten van het onderzoeksprogramma gemaakt. Deze samenvatting vormt een voorpublicatie van een meer uitgebreidere samenvatting van het Vitamine G programma dat eind van het jaar zal verschijnen. >> Download samenvatting
Een foto van een boom maakt al rustig
In de rubriek Reflectie van het Wageningse tijdschrift Kennis Online beschouwen medewerkers van Wageningen UR actuele thema's. In het augustusnummer vertel ik over de rustgevende effecten van natuur. Een klein beetje natuur is al goed tegen stress. Je hoeft geen uitgestrekte wildernis te zien om rustig te worden, een foto van een boom is genoeg. >> Download artikel
Restorative effects of nature: A neurobiological approach
Er zijn steeds meer aanwijzingen dat de natuur een probaat middel is tegen stress. Er is nu zelfs onderzoek uit Japan waaruit blijkt dat een verblijf in de natuur een meetbaar effect heeft op het immuunsysteem. In dit paper bespreek ik recent Japans onderzoek naar de stressreducerende werking van natuur, dat tot nu toe nog weinig aandacht heeft gekregen. Ook geef ik suggesties voor een betere aansluiting van dit onderzoek met gangbare theorieën en onderzoeksbevindingen uit het Westen. >> Download paper
Terug naar het bos
In dit rapport worden de resultaten van een onderzoek naar de effecten van deelname aan natuurbelevingsprogramma Het Bewaarde Land op de natuurbeleving en gezondheid van autochtone en allochtone kinderen beschreven. Deelname aan het programma had een aantoonbaar effect op de natuurbeleving en de psychische gezondheid van de kinderen. De kinderen die deelnamen aan het natuurbelevingsprogramma vertoonden een significante verbetering in het emotionele welbevinden. Ook hadden ze na afloop meer belangstelling voor het lezen van natuurboeken en een sterkere voorkeur voor wilde natuur. In Het Bewaarde Land werden diverse soorten ervaringen van kinderen waargenomen die kunnen worden gekarakteriseerd als 'topervaringen'. Bij allochtone kinderen traden topervaringen vaker op in samenzijn met anderen. Deze resultaten laten zien dat georganiseerde natuurprogramma's naast een educatieve waarde ook een belangrijke positieve invloed op de band met de natuur en het welzijn van het kind zelf kunnen hebben. >> Download het rapport
Groene spelen
Voor het boek NL28 Olympisch vuur: Spelen met toekomst ben ik geïnterviewd door Mieke Dings. In dit boek wordt de mogelijkheid om de Olympische Spelen in 2028 naar Nederland te halen besproken. Het interview gaat over de meerwaarde van het houden van 'groene spelen' midden in de natuur. >> download pdf
Architectuur als tweede natuur
De evolutie van de menselijke soort vond plaats in een natuurlijke omgeving. De studie van evolutionaire mechanismen in onze landschapsbeleving levert inzichten die ook kunnen worden gebruikt in het ontwerpen van stedelijke omgevingen en gebouwen. Samen met Yannick Joye heb ik een artikel voor Rooilijn geschreven waarin deze denklijn verder wordt uitgewerkt. >> download pdf
Natuur, stress en cortisol
In dit rapport wordt verslag gedaan van twee experimenten waarin de stressherstellende functie van natuur is onderzocht met behulp van het cortisolniveau in het speeksel. Het eerste experiment werd uitgevoerd bij 30 leden van de volkstuinvereniging Amstelglorie. Tuinders die na het uitvoeren van een stressvolle taak een half uurtje mochten tuinieren op hun eigen tuin vertoonden een grotere afname in het stresshormoon cortisol dan tuinders die een half uur in hun eigen huisje mochten lezen. Het tweede experiment werd uitgevoerd bij 28 vrouwelijke bewoonsters (gemiddelde leeftijd 83 jaar)van zorgcentrum Schoterhof in Haarlem. Bewoonsters die gedurende veertig minuten groene activiteiten verrichtten in de groenkamer van het centrum vertoonden een grotere daling in het cortisolniveau dan bewoonsters die gedurende eenzelfde periode niet-groene activiteiten verrichtten in een neutrale ruimte. De stressherstellende werking van natuur manifesteerde zich niet alleen in een daling van het cortisolniveau, in beide experimenten werden in de natuurlijke conditie ook verbeteringen in de concentratie en/of de stemming gevonden.
>> download pdf
Spelen in het groen
In het rapport 'Spelen in het groen' worden de resultaten beschreven van een experimenteel onderzoek waaruit blijkt dat kinderen in een natuurlijke buitenspeelomgeving meer gevarieerd en meer exploratief speelgedrag vertonen dan in een niet-natuurlijke binnenspeelomgeving. Deze resultaten leveren ondersteuning voor de veronderstelling dat spelen in de natuur bijdraagt aan een gezonde, evenwichtige ontwikkeling van kinderen. >> download pdf
Angst voor de natuur
Duinen, bossen en meren bieden rust, schoonheid, vertier. Maar ze hebben ook minder positieve aspecten en kunnen gevoelens van huiver oproepen. In een interview met Elsevier vertel ik meer over dit onderwerp. >> download pdf
Innerlijke ruimte
Nederlanders leggen veel beslag op de ruimte. Volgens Gaston Remmers komt dit deels voort uit een gebrek aan innerlijke ruimte. Als mensen te weinig rust en ruimte in zichzelf ervaren, gaan ze dit compenseren door claims te leggen op de buitenruimte. In opdracht van InnovatieNetwerk heb ik een rapport geschreven waarin inzichten uit de filosofie en psychologie worden besproken die een wetenschappelijk onderbouwing en uitwerking geven van dit gedachtegoed. >> lees meer over dit onderwerp op de site van InnovatieNetwerk.
Kom je buiten spelen?
Hoeveel wetenschappelijk bewijs is er nu echt voor de veronderstelling dat een dagelijkse portie natuur voor kinderen een effectieve remedie is tegen ziekten als obesitas en ADHD? Lees het zelf in het advies
Stress, natuur en de stad
In een speciale editie over duurzaamheid van het tijdschrift the Journal of Social Issues geef ik samen met Terry Hartig en Henk Staats een overzicht van het onderzoek naar stressherstellende effecten van natuur. We bespreken ook de betekenis van dit onderzoek voor de ruimtelijke ordening, met name de filosofie van de compacte stad. >> download pdf
Topervaringen in de natuur
Veel jongeren komen niet of nauwelijks in de natuur. Daarom hebben acht natuurorganisaties zich ten doel gesteld dat alle kinderen onder de 12 jaar de mogelijkheid moet worden geboden tenminste 1 topervaring in de natuur te hebben. Op verzoek van het Ministerie van LNV heb ik samen met andere onderzoekers en ervaringsdeskundigen een bijdrage geleverd aan een advies waarin het begrip "topervaring" nader wordt uitgewerkt. Download het rapport of lees meer over dit initiatief op de website van Stichting wAarde.
Ontwerpen met groen voor gezondheid
In dit rapport wordt de kennis over de invloed van groen op gezondheid en welzijn samengevat in zes themas die relevant zijn voor het ontwerp en de inrichting van ziekenhuizen en zorginstellingen. Elk thema wordt vertaald in een beperkt aantal ontwerprichtlijnen voor de toepassing van groen in healing environments. >> download pdf
Home and garden
Bezig zijn in de tuin voelt nooit als verloren tijd. In het maandblad Home and Garden vertel ik over mijn passie voor tuinen en waarom deze zo goed zijn voor mensen. >>download pdf 
Gezond Nu
Daar ligt u dan in het ziekenhuis. U kijkt rond. Boven u het witte systeemplafond, buiten de betonnen parkeerplaats. Vooral bij de oudere ziekenhuizen is functionaliteit troef. Het kan ook anders. In een artikel in Gezond Nu kun je lezen hoe. >>download pdf 
Millenium Ecosystem Assessment
Het Millenium Ecosystem Assessment brengt de gevolgen van veranderingen in ecosystemen voor het welzijn van mensen in kaart. Voor het onderbouwende rapport 'Current states and trends' heb ik een overzicht gemaakt van onderzoek naar de esthetische waarde van ecosystemen. >>download pdf 
Special groen en gezond
Het vakblad De Boomkwekerij heeft mij samen met drie andere specialisten genterviewd over het thema 'Groen en Gezond'. Gaat het om een verkooppraatje voor bomen en struiken, of is het echt waar dat natuur gezond is? >>download pdf
Dood doet leven
Het boek "Dood doet leven" is een pleidooi voor het laten liggen van dode dieren in de natuur. Ik heb een hoofdstuk geschreven over de psychologische mechanismen achter de gevoelens van weerzin en fascinatie bij het zien van kadavers in natuurgebieden >>lees verder
Wat ligt daar op de loer
Wegzakken tijdens wadlopen, verdwalen in het bos of oog in oog komen te staan met dieren, het kan je zomaar overkomen in de natuur. Dit idee jaagt sommige mensen flink angst aan. In een interview in Onverwacht Nederland, het magazine van Staatsbosbeheer, kun je meer lezen over dit onderwerp >>download pdf